الشيخ البهائي العاملي
556
جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى )
مىباشد ، واگرمثل متعذّر باشد ضامن آنهاست به نقد بلد و واجب است كه زرگرى كرده به صاحب بدهد ، و اگر بشكند و بهصاحبش دهد قيمت زرگرى آنها را نيز ضامن است . نهم : غصب كردن شيرهء انگور و شراب شدن در دست غاصب ، چه غاصب قيمت آن شيره [ 1 ] را ضامن است . و آيا لازم است كه شراب را هم به صاحب آن دهد ؟ ميانهء مجتهدين در اين خلاف است . اقرب آن [ 2 ] است كه آن را نيز بدهد . و اگر غاصب شراب را بدهد و در دست صاحب سركه شود آيا ردّ مثل آن برغاصب لازم [ 3 ] است يا نه ؟ در اين نيز ميانهء مجتهدين خلاف است . [ 4 ] امّا اگر در دست غاصب سركه شود سركه را با تفاوت قيمت سركه و شيرهء انگور به صاحبش ردّ كند اگر قيمت آن سركه كمتر از شيره باشد . دهم : غصب كردن جنسى و به كمتر از آن در قيمت ممزوج ساختن ، چه غاصب قيمت [ 5 ] آن را ضامن است . يازدهم : غصب كردن طفل آزادى و در نزد غاصب تلف شدن [ 6 ] چه قيمت آن را ضامن است . [ 7 ] دوازدهم : غصب كردن شراب يهودى كه پنهان خورد .
--> [ 1 ] - على الظاهر شيره مثلى است . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 2 ] اقرب عدم وجوب است . ( دهكردى ، يزدى ) [ 3 ] اظهر عدم لزوم است . ( نخجوانى ) [ 4 ] اقرب آن است كه غاصب تفاوت قيمت سركه را با شيره به مالك بدهد هرگاه تفاوت قيمت داشته باشد و احتياط به تراضى خيلى خوب است . ( دهكردى ) * ردّ مثل واجب نيست بلكه حال آن حال فرع بعد است . ( يزدى ) [ 5 ] هرگاه ممزوج به غير جنس كند و مثلى هم نباشد قيمت بدهد و اگر مثلى باشد مثل بدهد و اگر به جنس ممزوج شده بعيد نيست تعيّن شركت با اخذ ارش . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 6 ] هرگاه تلف شدن او به جنايت غاصب يا به سببى از غاصب شود ضامن ديه است والّاضامن نيست بنابر مشهور . ( دهكردى ، يزدى ) [ 7 ] على الاحوط . ( تويسركانى )